Lewenslesse uit Hebreërs: Die Profeet Samuel
HEBREËRS 11:32 – DIE PROFEET WAT ‘N NASIE GEVORM HET
Die Galery (Hebreërs 11:32)
Ons begin ons reis met Hebreërs 11, wat dikwels die “Geloofshoofstuk” genoem word. Hierdie hoofstuk is ‘n inspirerende rol van manne en vroue wat deur geloof geleef het — en Samuel kry ‘n eervolle vermelding.
Hebreërs 11:32–34: “En wat sal ek nog meer sê? Want die tyd sal my ontbreek as ek verder vertel van Gideon, Barak, Simson, Jefta, Dawid, Samuel en die profete — wat deur geloof koninkryke oorwin het, geregtigheid beoefen het, beloftes verkry het, leeubekke toegestop het...”
Samuel word hier in dieselfde asem genoem as die grootste helde van Israel se geskiedenis. Maar hoekom? Kom ons kyk na sy lewe om te verstaan watter soort geloof hom so merkwaardig gemaak het.
Agtergrond: Watter Tyd het Samuel in Geleef?
Samuel se lewe val in een van die mees problematiese tydperke in Israel se geskiedenis — die oorgang van die tydperk van die Rigters na die Monargie. Verstaan die konteks om sy rol ten volle te begryp.
Die Tydperk van die Rigters (voor Samuel)
Rigters 21:25: “In die dae was daar geen koning in Israel nie; elkeen het gedoen wat reg was in sy eie oë.”
- Geestelike verval en afgodaanbidding het geheers
- Israel het herhaaldelik van God weggedraai en gely
- Die priesterdom was korrup — Eli se seuns, Hofni en Pinehas, was ‘n skande
- Die verbondsark was in gevaar
In hierdie duistere tyd het God Samuel gekies om die lig te bring.
Geboorte: ‘n Gebedsantwoord (1 Samuel 1–2)
Hanna se Gebed — Die Begin van Alles
1 Samuel 1:10–11: “En sy was diep bedroef en het tot die HERE gebid en geween. Toe het sy ‘n gelofte gedoen en gesê: HERE van die leërs, as U werklik na die ellende van u diensmaagd kyk en aan my dink en u diensmaagd nie vergeet nie, maar haar ‘n manlike kind gee, dan sal ek hom sy hele lewe aan die HERE wy...”
Samuel se lewe begin met ‘n onvervulde begeerte, ‘n eerlike gebed, en God se getrouheid. Sy naam self dra hierdie getuienis — “Samuel” beteken “sy naam is God” of “van God gevra”.
- Hanna was kinderloos — ‘n pynlike posisie in die antieke kultuur
- Sy het haar hartseer direk voor God neergesit in die tabernakel te Silo (1 Sam 1:9–10)
- Eli het haar eers misverstaan, maar toe geseën (1 Sam 1:12–17)
- God het haar gebed verhoor — Samuel is gebore (1 Sam 1:19–20)
- Hanna het haar belofte nagekom en Samuel na die tabernakel geneem (1 Sam 1:24–28)
1 Samuel 2:1–2: “Toe het Hanna gebid en gesê: My hart jubel in die HERE, my krag is deur die HERE verhef... Daar is niemand heilig soos die HERE nie, want daar is geen ander buiten U nie...”
Die Roeping: “Spreek, HERE, want U Kneg Luister” (1 Samuel 3)
In hierdie hoofstuk kry ons een van die bekendste en ontroerende roepingstonele in die hele Bybel.
1 Samuel 3:1: “En die seun Samuel het die HERE gedien onder die toesig van Eli. In die dae was die woord van die HERE skaars; gesigte was nie algemeen nie.”
Die hoofstuk skets ‘n geestelik donker tyd — God praat skaars. Maar dan roep Hy ‘n kind.
Die Toneel
- Samuel slaap in die tabernakel by die ark van God
- Hy hoor sy naam drie maal geroep word
- Elke keer hardloop hy na Eli — hy dink dis Eli wat roep
- Eli besef uiteindelik dit is die HERE en leer Samuel hoe om te antwoord (1 Sam 3:8–9)
1 Samuel 3:10: “Toe kom die HERE en gaan staan en roep soos die vorige kere: Samuel! Samuel! En Samuel antwoord: Spreek, want U kneg luister.”
1 Samuel 3:19–20: “En Samuel het gegroei, en die HERE was met hom en het nie een van sy woorde op die grond laat val nie. En die hele Israel, van Dan tot Berséba, het geweet dat Samuel as profeet van die HERE aangestel is.”
Samuel as Regter en Geestelike Leier (1 Samuel 4–7)
Die Verbondsark Verloor — ‘n Nasionale Krisis
1 Samuel 4:10–11: “Toe slaan die Filistyne Israel, en Israel het gevlug, elkeen na sy tent; en die slaan was baie groot... en die ark van God is geneem...”
Hierdie is ‘n dieptepunt — die ark, simbool van God se teenwoordigheid, is in die hande van die vyand. Eli sterf as hy die nuus hoor. Sy skoondogter noem haar kind “Ikabod” — “die heerlikheid het gewyk”.
Samuel Lei ‘n Nasionale Herlewing (1 Samuel 7)
Twintig jaar later roep Samuel Israel tot bekering. Dit is een van die duidelikste herlewingstonele in die Ou Testament.
1 Samuel 7:3: “En Samuel het met die hele huis van Israel gespreek en gesê: As julle met julle hele hart tot die HERE bekeer, verwyder dan die vreemde gode en die Astarte uit julle midde en rig julle hart op die HERE en dien Hom alleen...”
- Israel het die Baäls weggegooi en die HERE gedien (1 Sam 7:4)
- Samuel het gebid en ‘n brandoffer gebring (1 Sam 7:9)
- God het die Filistyne deur donder verwar en Israel het oorwin (1 Sam 7:10)
- Samuel het ‘n gedenksteen opgerig genaamd “Eben-Haëzer” — “Tot hiertoe het die Here ons gehelp” (1 Sam 7:12)
Die Pynlike Seisoen: Israel Vra ‘n Koning (1 Samuel 8)
Een van die mees hartbrekende hoofstukke in Samuel se lewe. Na alles wat hy gedoen het, draai die volk van God se koningskap weg.
1 Samuel 8:4–7: “Toe vergader al die oudstes van Israel en kom na Samuel by Rama. En hulle sê vir hom: Kyk, jy is oud geword... stel ‘n koning oor ons aan om ons te regeer soos al die nasies. Maar die woord was verkeerd in die oë van Samuel... en die HERE sê vir Samuel: Luister na die stem van die volk in alles wat hulle vir jou sê, want hulle het nie jou verwerp nie, maar My het hulle verwerp, dat Ek nie Koning oor hulle sal wees nie.”
Samuel waarsku die volk volledig oor wat ‘n aardse koning sal kos (1 Sam 8:10–18), maar hulle hou aan. Dit is ‘n bewys van sy integriteit — hy noem die waarheid al is dit nie wat die mense wil hoor nie.
Samuel Salf Saul — en Later Dawid (1 Samuel 9–10; 16)
Saul Gesalf as Eerste Koning
God wys Samuel op Saul — ‘n indrukwekkende man, kop en skouers bo ander. Samuel salf hom privaat en later word hy openlik aangewys.
1 Samuel 10:1: “Toe neem Samuel ‘n fles olie en gooi dit op sy hoof en soen hom en sê: Is dit nie so dat die HERE jou as vors oor sy erfdeel gesalf het nie?”
1 Samuel 10:9: “En toe hy van Samuel af wegdraai, het God hom ‘n ander hart gegee...”
Saul se Val — Samuel Moet die Oordeel Aankondig
Saul se ongehoorsaamheid, veral by Gilgal (1 Sam 13) en teen die Amalekiete (1 Sam 15), lei tot sy verwerping.
1 Samuel 15:22: “Toe sê Samuel: Het die HERE behae in brandoffers en slagoffers soos in gehoorsaamheid aan die stem van die HERE? Kyk, om te gehoorsaam is beter as slagoffer, om te luister beter as die vet van ramme.”
1 Samuel 15:35: “En Samuel het Saul nooit weer gesien tot die dag van sy dood nie. Want Samuel het gerou oor Saul, en die HERE het berou gehad dat Hy Saul koning oor Israel gemaak het.”
Samuel Salf Dawid — God se Man na God se Hart
1 Samuel 16:7: “Maar die HERE sê vir Samuel: Moenie op sy voorkoms of op sy lang gestalte let nie, want Ek het hom verwerp. Want die mens sien aan wat voor oë is, maar die HERE sien die hart aan.”
Samuel salf die jongste seun van Isai — die herderkind wat niemand verwag het nie. Dit is Dawid, die man na God se eie hart.
Wat Maak Samuel ‘n Geloofsreus? — Karakterstudies
Kom ons lys die eienskappe wat Samuel se geloof so kragtig maak:
Integriteit en Eerlikheid
1 Samuel 12:3–5: “Hier staan ek. Getuig teen my voor die HERE en voor sy gesalfde: Wie se bees het ek geneem? Wie se esel het ek geneem? Wie het ek benadeel? Wie het ek verdruk? Van wie se hand het ek ‘n geskenk aangeneem om my oë daardeur te laat verblind?... Toe sê hulle: Jy het ons nie benadeel nie, en jy het ons nie verdruk nie...”
Gebedslewe
1 Samuel 12:23: “Ver van my dat ek teen die HERE sou sondig deur op te hou om vir julle te bid...”
Samuel beskou die ophou bid as sonde. Gebed was vir hom nie ‘n opsionele praktyk nie — dit was sy plig en sy krag.
Gehoorsaamheid bo Persoonlike Gevoel
Samuel het gerou oor Saul (1 Sam 15:35), maar hy het God se opdrag gehoorsaam en Dawid gesalf. Sy emosies was eg, maar sy gehoorsaamheid het nie daardeur bepaal geword nie.
Profetiese Moed
Samuel het die waarheid gespreek aan konings, selfs toe dit hom in gevaar gestel het (1 Sam 16:2). Maar hy het gegaan.
Selfs na die Dood — Samuel se Nalatenskap (1 Samuel 25; 28)
1 Samuel 25:1: “En Samuel het gesterwe, en die hele Israel het bymekaargekom en hom beween en hom begrawe in sy huis te Rama...”
Die feit dat die hele nasie gerou het, toon watter impak hierdie een man se lewe gehad het. Selfs na sy dood bly sy invloed voel — Saul se desperate besoek aan die towenares van Endor (1 Sam 28) is ‘n somber kontras: die man wat ooit God se profeet moes gehoorsaam het, soek hom nou in die dood.
Samuel in die Nuwe Testament
Samuel word nie net in Hebreërs 11 genoem nie. Hy kom ook voor in Handelinge, waar Paulus Israel se geskiedenis opsom:
Handelinge 13:20–22: “...daarna, omtrent vierhonderd en vyftig jaar lank, het Hy hulle regters gegee tot Samuel die profeet. En daarna het hulle ‘n koning begeer, en God het hulle Saul gegee... en nadat Hy hom weggeneem het, het Hy vir hulle Dawid as koning opgewek...”
Samuel is die skakel tussen die tydperk van die Rigters en die koningskap — ‘n sleutelfiguur in die heilsgeskiedenis wat na Christus lei. Dawid, wat Samuel gesalf het, is die voorvader van Jesus Christus self.
Lukas 1:32–33: “Hy sal groot wees en die Seun van die Allerhoogste genoem word; en die Here God sal Hom die troon van sy vader Dawid gee, en Hy sal oor die huis van Jakob koning wees tot in ewigheid...”
Samuel se salwing van Dawid was deel van God se groter plan om sy Seun in die wêreld te bring. Hy was ‘n skakel in die ketting van genade.
Opsomming: Waarom is Samuel in die Galery?
Hebreërs 11:32 noem Samuel tussen die groot geloofsgetuies. Hier is die redes:
- Hy het ‘n lewe van gebed geleef — van Hanna se gebed by sy verwekking tot sy eie belofte om nooit op te hou bid nie
- Hy het God se stem gehoorsaam selfs toe dit moeilik en pynlik was
- Hy het met integriteit gedien — sy getuienis was onberispelik voor die volk
- Hy het Saul en Dawid gesalf en sodoende die weg voorberei vir die Messiaanse koningslyn
- Hy het nie sy eie eer gesoek nie — toe die volk ‘n koning wou hê, het hy dit God se besluit gemaak
- Hy het volhard deur verlies, verwerping en hartseer sonder om sy geloof te verloor
Hebreërs 11:6: “En sonder geloof is dit onmoontlik om God te behaag; want hy wat tot God gaan, moet glo dat Hy is en dat Hy ‘n beloner is van die wat Hom soek.”